Średniowiecze w Kłodzku (6)

Życie codzienne kłodzkich mieszczan
Na wystawie „Kłodzko w średniowieczu”, czynnej od maja br. w Muzeum Ziemi Kłodzkiej, przybliżono życie codzienne w dawnym Kłodzku. To czym się ludzie zajmowali, jak ubierali, jak żyli.
Podstawowym zajęciem ówczesnych mieszczan było rzemiosło i handel. Najstarsza księga miejska prowadzona w latach 1324–1412 wykazuje istnienie w tym okresie ponad 30 zawodów rzemieślniczych, reprezentujących następujące gałęzie: metalowe, tekstylne, spożywcze, skórzane, drzewne, odzieżowe, kamieniarskie i in. Na czoło uprawianych rzemiosł w Kłodzku wysunęło się sukiennictwo i piwowarstwo. W XIV wieku istniały 4 główne cechy rzemieślnicze: tkacki czyli sukienniczy, rzeźniczy, piekarski i krawiecki. W ciągu XV w. nastąpiło dalsze zróżnicowanie cechów i zawodów rzemieślniczych. Rada miejska w Kłodzku wydała dyplomy odnawiające i zatwierdzające statuty, m.in. w 1463 dla sukienników i tkaczy wełny, 1477 – rzeźników, 1482 – kotlarzy, 1484 – poszewników i płócienników, 1500 – piekarzy i kowali, 1501 – krawców. Na wystawie zaprezentowany został interesujący dokument, na mocy którego kłodzcy krawcy otrzymują swój nowy herb (w 1501 r.). W innym zaś dokumencie z 1328 r. Jan, król Czech i Polski nadaje rzeźnikowi Dytmarowi, mieszczaninowi kłodzkiemu jatkę mięsną.
Z przyjęciem do cechu wiązała się konieczność spełnienia przez kandydata szeregu warunków, jak: nienaganne urodzenie, odbyty okres terminowania i czeladnikowania oraz uiszczenie opłaty. Należało także uzyskać prawo miejskie, zaopatrzyć się w określoną broń oraz w miejsce sprzedaży towarów. Po roku samodzielnego uprawiania rzemiosła majster uzyskiwał prawo prowadzenia nauki zawodu. Mógł przyjąć 1 ucznia oraz 2 lub 3 czeladników. Czas trwania zawodu, jak również opłata za nią była zróżnicowana w różnych cechach.
W 2 połowie XIV w. mieszkało w Kłodzku 3–4 lekarzy, działało 2 aptekarzy. Poczynając od 1330 r. źródła kłodzkie informują o łaźniach miejskich, na początku XV w. mogło ich już być w Kłodzku 10. Łaźnia przy ul. Niskiej obsługiwała w pewne dni tygodnia niezamożną ludność bezpłatnie.
Władzę w mieście sprawowała rada miejska wybierana corocznie przez ustępujących rajców, przy czym w Kłodzku obowiązywała zasada jedności rady i ławy. Kolegium 12-osobowe stanowiło rozszerzoną radę miejską, a podziału na radnych i ławników dokonywano do połowy XIV w. według doraźnych potrzeb. Ważnym posunięciem w procesie umacniania samorządu miejskiego było wykupienie w 1334 r. wójtostwa przez radę miejską. W ważniejszych sprawach przy uchwalaniu statutów, orzeczeń rada zasięgała opinii tzw. starszych (byłych rajców), cechmistrzów głównych cechów rzemieślniczych i niekiedy ogółu obywateli miejskich.
Na uwagę zasługuje zaprezentowany na wystawie najstarszy tłok pieczęci miejskiej Kłodzka – mosiężny z k. XIII w. Mamy także okazję obejrzeć oryginalne dokumenty opatrzone taką właśnie pieczęcią, wystawione w 1363 r. przez ławników kłodzkich.
Są także monety z okresu średniowiecza, o różnej proweniencji i czasie powstania, świadczące o ożywionym ruchu handlowym. Przez Ziemię Kłodzką przechodziło bowiem jedno z odgałęzień wielkiego szlaku handlowego tzw. drogi bursztynowej, łączącej kraje naddunajskie z wybrzeżem Bałtyku. W Kłodzku ze szlakiem tym łączyły się inne ważne połączenia handlowe i komunikacyjne, jak droga równoleżnikowa łącząca Pragę z Krakowem. Wśród zaprezentowanych numizmatów zwracają uwagę także monety kłodzkie. Prawo do bicia własnej, drobnej monety uzyskał w 1426 roku Puta z Czastolovic – ówczesny pan Ziemi Kłodzkiej.
Średniowieczne Kłodzko nawiedzały często pożary, powodzie i różnego rodzaju inne poważne klęski żywiołowe. 22 VII 1304 miasto zniszczyła groźna burza lub trąba powietrzna. 25 VII 1310 spadła ulewa trwająca dwa dni i dwie noce, a wezbrana Nysa porwała wiele domów
z kłodzkiego przedmieścia. Szczególnie niebezpieczny wylew Nysy odnotowano także w 1405 r. W latach 1315–1316 panował straszny głód, natomiast w latach 1315, 1348 i 1430 odnotowano epidemie chorób. W 1366 r. wybuchł wielki pożar, który spowodował, że rada miejska uchwaliła pierwszą w dziejach miasta ordynację przeciwpożarową, która zobowiązywała wszystkich mieszkańców do stosowania odpowiedniej profilaktyki i walki z ogniem. Do dziś istnieje tablica upamiętniająca wielki pożar przy ulicach Czeskiej i Szalejowskiej w 1524 r., podczas którego spłonęło 76 domów. Tablica pamiątkowa wykonana w 1525 r. przedstawia płaskorzeźbioną Chustę św. Weroniki.
Krystyna Oniszczuk-Awiżeń