Barokowa kaplica w Wolanach

DŻUMA W KOTLINIE KŁODZKIEJ
Dżuma, mor, morowe powietrze, morowa zaraza tak nazywano tę chorobę zakaźną, która pojawiła się w średniowiecznej Europie. Epidemia dżumy nawiedziła Kłodzko w 1680 r. i szybko rozprzestrzeniła się na okoliczne wioski. Wzmianki o grzebaniu nieboszczyków w ogrodach i innych miejscach wskazują na brak pozwolenia pochówku w obrębie cmentarzy. W późniejszych czasach odstąpiono od tych metod, wyznaczając jedno miejsce, często na nowym cmentarzu lub w bliskim jego sąsiedztwie po zewnętrznej stronie murów. Epidemie dżumy miały swoje odzwierciedlenie w tworzeniu budowli wotywnych – kaplic lub pomników, rozsianych po całej Ziemi Kłodzkiej. Prawie w każdej miejscowości jeszcze dziś można je spotkać, m.in. na obszarze miasta i gminy Szczytna – w Wolanach oraz dawnym Batorowie.

POWSTANIE KOLONII WOLAŃSKIEJ
Dawni podróżni jadący drogą z Kłodzka do Kudowy, po opuszczeniu wioski Szalejów Górny musieli pokonać wznoszący się stopniowo teren, krętą drogą w kierunku zachodnim w stronę Szczytnej. Biegnąca na tym odcinku droga stanowiła granicę pomiędzy Polanicą a Wolanami. Na obszarze po lewej stronie drogi założono w 1556 r. kolonię “Neu Heide” (“Nowa Polanica”). Ta część uległa szybkiemu rozwojowi, czego nie można powiedzieć o części wolańskiej, która powstała dopiero z końcem XIX w. jako kolonia o nazwie “Weisenhäuser” i nigdy nie rozwinęła się w samodzielną osadę. Po 1945 r. występuje pod nazwą Siemków, od 1965 r. jako Polanica Górna, a 1.01.1973 zostaje odłączona od Polanicy i od tej chwili podlega administracyjnie pod gminę Szczytna. Z punktu widzenia historii Kościoła obie miejscowości były ze sobą połączone już od stuleci i zarówno Wolany jak i Polanica należały do kościoła parafialnego w Szalejowie Górnym. W 1921 r. Nowa Polanica została przyłączona do kościoła filialnego w Polanicy, a od 1923 r. do nowo utworzonej parafii polanickiej, zaś kolonia wolańska pozostała przy Szalejowie Górnym.

POWSTANIE KAPLICY
Przy granicznej drodze dzielącej obie miejscowości, po stronie wolańskiej stoi stary kościółek zwany pierwotnie “Strassenkirche” (kościółek przydrożny), dziś kaplicą wolańską. W archiwum kościoła parafialnego w Szalejowie Górnym znajduje się akt założycielski, sporządzony 8.V.1680 r. z podpisem Johanna Christopha von und zu Werden – właściciela dóbr wolańskich od 1665 do 1692 r. W uroczystej formie oznajmił, że w roku 1680 celem odsunięcia zarazy zbierającej swoje żniwo w hrabstwie kłodzkim a także w parafii Szalejów Górny, przy drodze do Nowej Polanicy na swoim polu zobowiązał się zbudować kaplicę na cześć Matki Bożej Bolesnej. W dokumencie tym zobowiązał się także w imieniu własnym i swoich potomnych do utrzymania kościoła w stanie użyteczności. Ówczesny proboszcz w Szalejowie Górnym – Miller wsparł inicjatora, zapisując 50 guldenów. Proboszcz w krótkim czasie potem – 21 lipca 1680 r. zmarł na dżumę. Również jego następca wikariusz Tobias Marx po kilku tygodniach zachorował i zmarł.

dokończenie za tydzień

autor: Marian Halemba